Мифология һәм Мәғәнәләр
Философик категориялар, символдар һәм йәшәйеш төҙөлөшө концепциялары.
◈ Мифология
Тормош һәм үлем
Урал Үлемдең барлығы тураһында әсир ҡарттан белә. Уның артабанғы бөтә мотивацияһы — Үлемде еңеү, Йәншишмәне табыу.
◈ Мифология
Мәңгелек
Урал Йәншишмәне таба, ләкин һыуҙы үҙе эсмәй. Уның менән ерҙе сылата. Физик яҡтан үлә — ләкин уның кәүҙәһе тауға, исеме тауҙарҙың...
◈ Мифология
Һыу
Һыу бер нисә төп контекста осрай: Йәншишмә — мәңгелек шишмәһе; дейеүҙәр ойошторған туфан; Урал эскән ағыулы күлдәр; улдары аҙат иткән йылғалар.
◈ Мифология
Тормош һыуы (Йәншишмә)
Мәңгелек бирә торған тере шишмә. Урал уны таба, ләкин ергә бирә.
◈ Мифология
Ер
Тауҙар — һуғыш һөҙөмтәһе (дейеүҙәр кәүҙәләре). Ер Тере һыуҙан йәнләнә. Ландшафт — батырҙың эштәре һөҙөмтәһе.
◈ Мифология
Күк
Юғары донъя — Сәмрау батшалығы. Яҡтылыҡ, ҡоштар, ҡояш урыны.
◈ Мифология
Ҡояш
Юғары донъя, Сәмрау, Һомай менән бәйле.
◈ Мифология
Ай
Эпоста ай туранан-тура үҙәк роль уйнамай.
◈ Мифология
Тауҙар
Тауҙар киҫелгән дейеү кәүҙәләренән барлыҡҡа килә. Уралдың кәүҙәһе тауға әйләнә.
◈ Мифология
Ат (Толпар / Аҡбуҙат)
Аҡбуҙат — Сәмрау/Һомайҙан Уралға бирелгән ҡанатлы ат. Һауала оса, һыу аҫтында йөҙә.
◈ Мифология
Ҡоштар
Һомай — ҡош-ҡыҙ (аҡҡош). Сәмрау — ҡоштар батшаһы. Аҙаҡта Уралда аҡҡоштар күренә.
◈ Мифология
Йыландар
Ҡаһҡаһа — йылан батшаһы. Йылан батшалығы — Урал үтеп сыҡҡан киңлектәрҙең береһе.
◈ Мифология
Ер аҫты/һыу аҫты донъяһы
Шүлгән киткән урын. Дейеүҙәр менән йыландар йәшәгән урын.
◈ Мифология
Юғары донъя
Сәмрау батшалығы. Яҡтылыҡ, ҡоштар, күк.
◈ Мифология
Яҙмыш
Яҙмыш юл айырымындағы һайлау менән билдәләнә. Алдан билдәләнгәнлек түгел — ҡарар һөҙөмтәһе.
❖ Философия
Изгелек һәм яуызлыҡ
Урал ауыр юлды һәм хеҙмәтте һайлай. Шүлгән — еңел юлды һәм шәхси власты. Улар туғандар. Яуызлыҡ — тышҡы абсолют көс түгел, ә һайлау һөҙөмтәһе.
❖ Философия
Батырлыҡ һәм фиҙакәрлек
Урал ағыулы күлдәрҙе эсеп үләсәген белә. Быны аңлы рәүештә эшләй.
❖ Философия
Кеше һәм тәбиғәт
Тауҙар — көрәш һөҙөмтәһе. Йылғалар — хеҙмәт һөҙөмтәһе. Йәшеллек — бүләк һөҙөмтәһе. Көньяҡ Урал ландшафты — батырҙар эштәренең һөҙөмтәһе.
❖ Философия
Хакимлыҡ
Әзрәҡә — тиран. Ҡатил — ҡаты ҡулланы хаким. Шүлгән шәхси хакимлыҡҡа ынтыла. Урал хакимлыҡ эҙләмәй — уның көсө хеҙмәттә.
❖ Философия
Ҡәрҙәшлек һәм быуындар яуаплылығы
Атай (Йәнбирҙе) закон урынлаштыра. Бер улы боҙа (Шүлгән), икенсеһе үтәй һәм арта китә (Урал). Уралдың улдары уның эшен дауам итә.